HASTALIKLAR

12. YEME BOZUKLUKLARI

BULİMİA NERVOZA 

Anoreksiya nervoza’dan daha sık görülen BN, denetimi yitirmiş olma duygusunun eşlik ettiği yineleyen büyük miktarlarda yeme ataklarından oluşur. Toplumsal müdahale ya da karın ağrısı veya bulantı tıkanırcasına yemeyi sonlandırır ve sıklıkla bunu suçluluk, depresyon ve kendinden iğrenme duyguları izler.

Anoreksiya nervoza hastalarının aksine BN hastaları normal beden ağırlıklarını koruyabilirler.
BN prevalansı anoreksiya nervoza’dan yüksektir. Genç kadınların %1 ila 3’ ün de bulunduğu tahmin edilir. Anoreksiya nervoza gibi BN de kadınlarda erkeklerden çok daha sık görülür, ancak başlangıç yaşı genellikle anoreksiya nervoza’ dan daha geç, ergenliğin sonları veya erken erişkinliktedir. Kolej eğitimi alan kadınların %40’a varan oranında izole tıkanırcasına yeme ve çıkartma epizotları gibi BN semptomlarının zaman zaman ortaya çıktığı bildirilmiştir.

BN’li hastaları sıklıkla antidepresanlardan yarar gördükleri için seretonin ve norepinefrinin rolü olabileceği öne sürülmüştür.

Anoreksiya Nervoza hastalarında olduğu gibi birçok BN hastası depresiftir ve ailelerinde depresyon oranı yüksektir. BN hastalarının aileleri anoreksiya nervoza hastalarınınkine kıyasla birbirlerine daha uzaktırlar ve çatışmalar daha belirgindir. BN hastaları, ana-babalarını ihmalci ve reddedici şeklinde tanımlarlar.

DSM-IV’ e göre BN’nın temel özellikleri yineleyen tıkanırcasına yeme atakları, tıkanırcasına yeme atakları sırasında yeme üzerinde denetimin olmadığı duygusu; kendisinin yol açtığı kusma, laksatif ve diüretiklerin gereksiz kullanımı, kilo alımını engellemek için hiç yemek yememe ya da aşırı egzersiz ve vücut şekli ve ağırlığından gereğinden fazla etkilenen kendini değerlendirmedir.

Tıkınmalar, kusmaların yaklaşık bir yıl öncesinden başlar.

Kusma sıktır ve genellikle boğazı parmakla zorlayarak uyarılır, bununla beraber bazı hastalar istedikleri zaman kendiliğnden kusabilmektedir. Kusma abdominal ağrıyı ve şişkinlik hissini azaltır ve hastanın kilo alma korkusu olmaksızın yemeğe devam etmesine izin verir. Epizodu sıklıkla depresyon izler ve buna tıkınma sonrası elem adı verilir. Tıkınma atağı sırasında hastalar tatlı, yüksek kalorili ve genellikle kek, pasta gibi yumuşak gıdalar yerler. Gıdalar gizli ve hızlı, hatta bazen çiğnenmeden yenir.

Çoğu BN hastası normal kilo sınırlarındadır, fakat bazen düşük ya da yüksek kiloda olabilirler. BN hastaları beden yapısı ve görünümleriyle ilgilidirler (başkaları tarafından nasıl göründükleri) ve cinsel olarak aktiftirler. Çoğu BN hastası seks konusunda ilgisiz olan anoreksiya nervoza hastalarıyla karşılaştırıldığında cinsel çekiciliğe sahiptir.

Boşaltıcı tip bulimia nervoza hastalarının kusmaya ve laksatif kötüye kullanımına bağlı hipokalemi ve hipokloramik alkoloz gibi belli başlı tıbbi komplikasyon riskleri olabilir. Tekrarlayan kusmaları olan hastalarda nadirde olsa gastrit ve özofajiyal yırtılma riski vardır.

BN, mizaç bozukluğu ve dürtü kontrol bozukluğu olan kişilerde daha yüksek oranlardadır. BN hastalarında ayrıca anksiyete bozuklukları, bipolar I bozukluğu ve dissosiyatif bozukluklar ve cinsel taciz öyküsü artmış oranlardadır.

Klinisyen hastalarda epilepsi eşdeğeri nöbetler, merkezi sinir sistemi tümörleri, Kluver-Bucy Sendromu ya da Kleine-Levin Sendromu gibi nörolojik hastalıklar olmadığından emin olmalıdır.

Kluver-Bucy Sendromu’nda ki patolojik özellikler; görsel agnozi, kompulsif yalama ve ısırma, nesneleri ağızla inceleme, herhangi bir uyaranı tanıma yeteneği kaybı, aşırı sükûnet, değişik cinsel davranış (hiperseksüalite) ve farklılaşmış yeme alışkanlıkları, özellikle hiperfoilidir.

Kleine-Levin Sendromu; iki ila üç haftada sonlanan periyodik hipersomni ve hiperfaji içerir. BN’ da ki gibi başlangıç genellikle ergenliktedir, bu sendrom erkeklerde kadınlara göre daha sıktır.

BN, anoreksiya nervozaya göre daha iyi prognozlu gibi görünmektedir. BN genellikle alevlenme ve sönmelerle giden kronik bir hastalıktır.

BN hastaları anoreksiya nervoza’ lılar gibi semptomlarını gizleme içinde değildir, dolayısıyla ayaktan tedavi genellikle zor olmaz. Yeme ataklarının denetim dışı olduğu ve ayaktan tedavinin mümkün olmadığı, ya da intihar eğilimi, madde kullanımı gibi ilave psikiyatrik durumların bulunduğu bazı hastalarda hastaneye yatış gerekli olabilir.

Bulimia Nervoza DSM-IV-TR Tanı Ölçütleri

1. Yineleyen tıkanırcasına yeme epizotlarının olması. Bir tıkanırcasına yeme epizotu aşağıdakilerden her ikisi ile belirlidir;

   1. Aynı zaman diliminde ve benzer koşullarda çoğu insanın yiyebileceğinden hiç tartışmasız çok daha fazla miktarda olan yiyeceği belirli bir zaman diliminde (örn. herhangi bir 2 saatlik süre içinde) yeme

   2. Bu epizot sırasında yeme kontrolünün kalktığı duyumunun olması ( örn. yemeği durduramayacağı ya da ne yediğini ya da ne kadar yediğini kontrol edememe duygusu)

2. Kilo almaktan sakınmak için, kendisinin yol açtığı kusma, laksatiflerin, diüretiklerin, lavmaların ya da diğer ilaçların yanlış yere kullanımı, hiç yemek yememe ya da aşırı egzersiz yapma gibi uygunsuz dengeleyici davranışlarda tekrar tekrar bulunma.

3. Tıkanırcasına yeme ve uygunsuz dengeleyici davranışların her ikisi de 3 ay süreyle ortalama olarak en az haftada iki kez ortaya çıkmaktadır.

4. Kendini değerlendirirken anlamsız biçimde vücudunun biçimi ve ağırlığında etkilenir.

5. Bu bozukluk sadece Anoreksiya Nervoza epizotları sırasında ortaya çıkmaktadır.